Reklamlar

COĞRAFYA BİLİM

Archive for the ‘Volkanoloji’ Category


Dünyaya dışarıdan bakıldığında fark edilmeyen durum, üzerine bastığımız kara parçasının birbirinden ayrı levhalar halinde olduğudur. Var olan bu levhalar ise sürekli hareket halindedir. Büyük ve küçük levhalar halinde onlarca levha bulunmaktadır. Bu levhalar birbirinden uzaklaşan, birbirine yaklaşan ve bir birine yanal bir şekilde hareket göstermektedir.

Atlas Okyanusu’da bulunan iki levha birbirinden ayrılmaktadır. Yer katmanın bir altında yer alan mantodaki akımlar bu iki levhayı birbirinden ayrılmaktadır. Bu iki levha sınırında lav ve gaz çıkışları meydana gelmektedir.  Açılan levhalar arasına bu çıkan maddeler soğuyarak doldurmaktadır. Bu oluşumlar gibi zaman okyanus tabanında kalırken kimi zamanda okyanus üzerine çıkarak adalar oluşturmaktadır. İzlanda bu iki levhanın ayrıldığı çizgide bulunmaktadır. Bu oluşum İzlanda’nın her yıl 5 cm genişlemesine neden olmaktadır. Bununla birlikte adana depremlere, volkan patlamalarına ve gaz çıkışlarına neden olmaktadır. 

Depremlerin en şiddetli yaşanmış olduğu yerler levhaların birbirine doğru veya bir levhanın başka bir levhaya doğru hareket eden levha sınırlarında meydana gelmektedir. Bugün Asya Kıtasında 8 bin km’lik Hindistan ve Avrasya levhalarının çarpışmaktadır. Bu alanlar Dünya üzerindeki en büyük depremlere neden olmaktadır. Hint levhasının Avrasya levhasının altına girerek kıvrılması ile Dünya üzerindeki en yüksek yer şekillerini yani Himalaya Dağlarını oluşturmuştur. Bu büyük enerji birikimi bazen çok büyük depremlere neden olmaktadır. 

2015 yılında gerçekleşen 7.5 şiddettindeki Nepal depreminde tapınaklar, evler yıkılmış ve binlerce insan ölmüştür. 

Japonya kıyılarında ise iki levha birbirine doğru ilerlemektedir. Okyanus tabanında gerçekleşen bu oluşumdan birbirini iten levhalar okyanus tabanına doğru batmakta, gerilimden oluşan enerji birden boşalması ile büyük depremler ve büyük bir doğal afet olan tsunami oluşmasına neden olmaktadır.

2011 yılında meydana gelen bu iki levha sınırındaki deprem nedeni ile büyük bir tsunami oluşmuş ve Japonya’nın doğu kıyılarını vurmuştur. Tsunami 18 bin insanın ölümüne, yerleşim alanlarının kıyı ile birleşmesine ve Fukuşima Nükleer Santrali’nin zarar görmesi ile radyoaktif maddelerin atmosfere karışımasına neden olmuştur.

Dünya üzerinden aktif levha sınırlarından birisi de Batı Amerika kıyısında bulunan Kaliforniya Eyaletinde bulunmaktadır. San Andreas fayı olarak adlandıran bu levha sınırında levhalar yanal olarak birbirine sürtünerek hareket etmektedir. Sürtünme her zaman kusursuz bir şekilde gerçekleşmemektedir. Sürtünmede meydana gelen gerilim nedeniyle Kaliforniya Eyaleti her an patlamaya hazır bir bombanın üstünde gibidir.

Dünya üzerindeki levhalar sürekli hareket halinde. Yer yer yeryüzünü sallamaya devam ediyor. Levha sınırlarında ve çevresinde bulunan alanlar bu gerçekle yüzleşmeye devam edecekler.        

Reklamlar

Kaldera, volkanik faaliyetler sırasında patlamalardan sonra volkan bacasında gelen çökmeler ile oluşan yer şekillenmesidir. Bir açıdan anlamak adına ters volkanlar olarak düşünülebilir. Patlamanın kuvvet ve şiddetine bağlı olarak kaldera büyüklük ve şekil kazanmaktadır. Bunun yanında lafların akışkanlığı da önemlidir. Lavlar içerdikleri unsurlar ile akışkanlık kazanır. Çok akışkan bir laf hem kuvvetli patlama içermezken volkan bacası oluşturmada da zayıftır. Bu yüzden akışkanlığı az olan laf içeren volkanlarda kaldera oluşumu söz konusudur.

Kaldera veya krater gölü, mevcut patlamadan sonra oluşan kalderanın su tutmak için uygun yapıya bağlı olarak zamanla gelen yağışların tutulmasıyla oluşur. Mevcut kaldera gölü içinde tekrar bir volkanik faaliyete bağlı olarak göl içinde ikinci bir kaldera oluşabilir. Endonezya’da yer alan Toba Volkanının oluşturmuş olduğu kaldera gölü bunun eşsiz örneğidir. Ülkemizde yer alan Nemrut Krateri içinde Nemrut Gölü oluşmuştur. 

Dünyada bulunan bazı krater gölleri ;

 


Etiyopya, Volkan Krateri

Coğrafya, insana ilkel zamanlardan beri çeşitli iş-uğraş olanağı sunmuştur. Yapılan her iş hayatın devamın sağlamak için yapıldı bir gerçek. İbn-i Haldun’un “Coğrafya kaderdir.” özünü hatırlayın. Allah (artık siz ne diyorsanız) bir topluluğu nerede var etmişse o ortam, orada bulumun insanların her şeyi oluyor. Yemekten içmeye, giyimden kuşama, kültürden dile kadar her alanın asıl belirleyici durumunda coğrafya geliyor.

Birazdan hakim olacağınız konuda giriş kısmında bahsetmiş olduğumuz coğrafyanın insanlara sunmuş olduğu imkanlara güzel bir örnek olarak verilebilir. Yazının en üstte yer alan resme bir göz atın. Resim yer alan volkan krateri Etiyopya’nın Yabelo’nın 90 km yakından bir yer. Volkan krateri 1.8 km boyutunda. Yerli halk olan Borana’lar yüzyıllardır göle dalış yaparak, gölden tuz çıkarıyorlar. Çıkardıkları tuzları Etiyopya, Somali ve Kenya ülkelerine satarak kazanç elde ediyorlar. 

Kratere giden yol

Köyden göle inmek için kullanılan yok 2,5 km ve kratere ulaşmak 1 saati buluyor. Çalışanlar hiçbir şirkete ve kişiye bağlı olmadan bireysel olarak çalışıyorlar. Hayatını devam etmek için göle sürekli dalış yapıyorlar.

Göle dalış yapan insanlardan biri

Göl suyunun tuzluluk oranı fazla olduğu için dalgıçlar elbise kullanmıyor çünkü tuz elbiseleri aşındıracak kuvvette. Bu yüzden çoğu zaman çıplak bulunuyorlar. 

Tuzun zararlarından korunmak için takılan tıkaçlar

Tuz madencileri, burunlarını ve kulaklarını, plastik poşetlerde sarılmış topraktan yapılan tıkaçlarla korumaya çalışıyorlar. Gözler için bir koruma yok, birçoğu tuzun kurutucu etkisinden dolayı göz hastalıkları yaşamakta. 

Babaları ile birlikte çalışan çocuklar

Yağmurun olmadığı kurak dönemlerinde tuz madenciliğine ara veriliyor. Bol bereketli günler bekleniyor. Göle 200 ‘den fazla insan dalış yapmakla birlikte daha fazla kazanç için çocuklarda bu işe dahil oluyor. Ebeveynler tehlikenin farkındalar fakat hayatta kalmak istiyorlarsa  başka seçenekleri yok. 

Göl tabanına saplanan çubuklar

Sabahın erken saatlerinde ilk dalgıçlar göl tabanına tahta çubuklar sokarak, göl kenarında yer alan tuz tabakalarını kırıyorlar. Daha sonrasında dalış yaparak siyah çamurla birlikte tuzu çıkarıyorlar.

Gölün yarı-kurak döneminden

Tuz madencileri, günde 1 saat olmak koşulu ile 3 kere aynı işlemi gerçekleştiriyor. Her seferinde toplamış olduğu tuzları eşekler yardımı ile köye götürmek durumunda. Gün doğumu ile başlayan çalışma akşam güneş batımına kadar sürebiliyor. Boranalar Müslüman olmalarına rağmen işlerinden dolayı iç çamaşır giymeye eğilimlidirler. 

Gökyüzünden açıkça tuz piramitlerini görebilirsiniz. Kızarmış güneşin altında, tuz krater hiç rüzgar olmamasından dolayı kurur.

Gökyüzünden gölün görüntüsü

Çoğu zaman dalgıçlar çiftler halinde çalışırlar. Bu, kazaları önlemek iyi bir yoldur.Gölde üç çeşit tuz bulunuyor: Hayvanlar için siyah tuz, halk için beyaz tuz ve yüksek fiyata satılabilecek kristaller.

Gölden çıkarılan kristaller

Kabich, 25 yaşında. 9 yıldır dalış yapıyor. Dalıştan kaynaklanan ağrı nedeniyle bir yıl sonra bu işi bırakmak zorunda kalabilir. Kulakları, burnu ve gözlerinde tuz var; kulağı neredeyse sağır. Her eve döndüğünde 38-40 TL  arasında bir kazanç elde ediyor.  Etiyopya için iyi bir maaş fakat büyük acı ve çaba sonrasında.

Kabich

Sadece Borana Halkı volkan kraterinden tuz çıkarımında bulunuyor. Diğer kabileler bunu denemeye çalıştıklarında çatışma ortamı doğuyor. 

Tuz yüklenmiş eşekler

Borana Halkı sanayileşmeye karşı. Kültürlerini koruma konusunda istekliler. Çünkü küçük gelirden kazançlarını sağladıklarını düşünüyorlar. Toplamış oldukları tuzları 25 kiloluk iki torbalar halinde eşeklere yükleyerek köye taşımaktalar. 

Sizler için Eric Lafforgue nun fotoğraflarından coğrafya ile ilgili olanı seçtik. Daha sıradışı haberler için “http://www.ericlafforgue.com/category/stories/” adresini ziyaret edebilirsiniz.


Kilauea Volkanı, ABD’nin Büyük Okyanusta yer alan Hawaii Adasından yer alan beş aktif volkandan biridir.Volkan dağının yükseltisi 4000 metreyi aşmaktadır. Volkandan çıkan lavlar bazik karakterde olmasından dolayı kalkan tipi volkan oluşmuştur. Bazik olan lavlar akışkanlık oranı fazla olup kilometrelerce akmaktadır.

Volkanın faaliyetleri 1823 başlamış ve günümüze kadar devam etmektedir. Dünya üzerinde en aktif volkanlar arasında yer almaktadır.

800px-USA_Hawaii_location_map.svgPuu_Oo_croppedSONY DSCKilauea 2


Reklamlar

Toplam Ziyarteçi Sayısı

  • 9.119.036 kişi

Diğer 1.783 takipçiye katılın

Reklamlar