Arşiv

Archive for the ‘Klimatoloji’ Category

Sera Gazları


Sera gazı, atmosferde ısı emme özelliği bulunan gazlara verilen isimdir. Dünya Güneş’ten gelen ışınların yeryüzüne ulaşmasından ısıya dönüşür. Meydana çıkan ısının Dünya’da bir kısmının korunmasını sera gazları sağlamaktadır. En önemli sera gazları su buharı, karbondioksit ve metan gazıdır. Bunun dışında kalan sera gazlarının emisyon oranı düşüktür. Bunun için aşağıda yer alan grafiği inceleyebilirsiniz.

Sera Gazları Neden Önemlidir ?

Sera gazları atmosferde dengeli bir oranda bulunmaktadır. Bu denge Dünya’nın aşırı soğuk olmasını engellemektedir. Sera gazları olmasaydın Dünya ortalama sıcaklığı -18°C olacaktı. Tahminen bunu sıcaklığa orta kuşak sahip olurken daha kutuplara doğru düşük sıcaklıklar hakim olacaktı.

Sera gazının olmaması sorun olduğu gibi fazla sera gazı da Dünya’nın aşırı ısınmasına neden olurdu. Isı emen sera gazları günümüzde her geçen gün artmaktadır. 40 bin yılda 4°C sıcaklık artmışken son 100 yılda ortalama 1°C sıcaklık artmıştır.

Hangi Ülkeler Daha Çok Sera Gazı Salınımı Yapıyor ?

Sera gazı salınımında çok nüfuslu ve fazla enerji harcayan ülkeler önde gelmektedir. Bu ülke sıralamaları ;

2014 Yılı Ülkelere Göre Karbondioksit Emisyon Haritası

1- Çin Halk Cumhuriyeti

2-Amerika Birleşik Devletleri

3-Hindistan

4-Rusya

5-Japonya

6-Almanya

7-İran

8-Suudi Arabistan

9-Kuzey Kore

10-Kanada

Atmosferin Faydaları


Atmosfer canlı varlıkların yaşamlarının sürdürebilmesi için olmazsa olmaz bir gerekliliktir. 

*Atmosfer Güneşten gelen ısı ve ışınları süzerek canlılar için elverişli ısı ve ışı düzeyinde tutar.

*Atmosfer Dünya’nın etrafını kuşatmıştır ve onunla birlikte hareket etmektedir. Dışarıdan bir kalkan görevi görerek dönüşten kaynaklı sürtünmeden oluşabilecek zararlardan korur.

*Uzayda birçok meteorlar (gök taşları) bulunmaktadır. Bu meteorlar her zaman kusursuz bir şekilde uzayda yol almaz. Dünya’ya çarpan meteorlar atmosfere çarparak parçalanır ve yanar. Atmosfer bir kalkan görevi görür ve büyük zararlardan bizi korur.

*Atmosfer içinde yer alan ozon tabakası sayesinde güneşten gelen zararlı ışınları tutarak dünyaya ulaşmasını engeller.

*Hava olaylarının ve iklimlerin oluşmasını sağlar.

*Güneş ışınların kırılmasını sağlayarak gölgede kalan yerlerin aydınlanmasını sağlar.

*Ses dalgalarının havadan iletilmesine olanak verir.  

Bora Rüzgarı


Bora rüzgarı katabatik bir rüzgar türüdür. Katabatik rüzgarlar, atmosferdeki soğuk havanın dikey olarak alçalması ile oluşmaktadır. Bu alçalma bazen binlerce metreyi bulabilir. Bu rüzgarların hızı saatte 300 km üzerine çıkabilmektedir. Bora rüzgarı katabatik rüzgarların en tipik örneğidir. 

Bora rüzgarı yılın her zamanında esen soğuk ve kurudur. En şiddetli dönemlerini kasım ve mart aylarında meydana gelmektedir.

Bora rüzgarı genellikle Adriyatik Denizi’nin doğu kısmındaki dağlardan, Dinar Alpleri’deki boşluklara doğru eser. Karadağlı Littoral , Dalmaçya , Istria , Rijeka , Slovenya Littoral , Trieste bölgelerinde hissedilir. 

Dolu nasıl oluşur?

Temmuz 1, 2018 2 yorum

Her şeyden önce dolunun bir yağış türü olduğunun bilinmesi gerekir. Kule tipi bulutlarda bulunan su damlacıklarının düşey hava sirkülasyonuna kapılarak düşük sıcaklıklara maruz kalıp donması ile oluşur. Daha basit bir ifade ile yağmur tanelerinin 0 ile -40 derece sıcaklığa sahip bulutların arasından geçerek yeryüzüne dolarak inmesi ile oluşur. Dolu yağan bir günde hava sıcaklığı gökten kar yağacak soğuklukta olmayabilir. Çünkü buz oluşumunu dikey anlamda büyük bulutlar oluşturur. İşte bu yüzden siz kısa bir tişört giydiğiniz bir günde dolu yağabilir.

Dolu tanelerinin büyüklüğü içinden geçmiş olduğu bulutların büyüklüğüne ve sirkülasyon ile bulutun içinde kalma süresi ile ilgilidir. Su tanelerinin bulut içerisinde yukarı-aşağı hareketleri ile katman oluştura-oluştura büyüklüğünü artırabilir. Bulutlar ağırlık kazanan dolu tanelerini taşıyamaz durumda olduğu zaman bırakır. Yere düşen dolu parçalarının içerisini kırarak dolu içerisindeki katmanlara bakabilirsiniz.Eğer su taneleri yeterli soğuma ve hacim toplama süresine sahip değilseler, sulusepken gibi yarı buz taneleri olarak yağışa dönüşürler.

Dolu yağışlarının zararları dolu tanelerinin büyüklüğüne bağlıdır. Dolu taneleri büyüdükçe verdiği zarar büyümektedir. Hassas tarım ürünleri ile başlayan zarar dolu tanelerin büyümesiyle yerleşim alanlarına, altyapılara ve özellikle araçlara büyük hasarlara neden olabilir. Çok büyük dolu taneleri insan ve hayvan ölümlerine neden olabilir. Bununla birlikte ağır olan dolu taneleri yağmurdan daha hızlı düşeceği için sel olayına neden olabilir. 

Basınç Gradyanı

Mart 3, 2014 Yorum bırakın

     Basınç gradyanı diğer bir ismi ile barometrik eğim yeryüzü üzerinde vaya üst atmosferde iki konum arasında basınç farklılığa denir. İzobar eğrileri bu farkların büyük olduğu kısımlarda sık, farkların az olduğu yerlerde ise seyrek olarak geçer. İzobar eğrilerindeki bu sıklık veya seyreklik rüzgar şiddetini de belirlemektedir. Sık olarak bölgelerde rüzgarın hızlı estiğini göstermekteyken, seyrek alanlarda yavaş estiğini gösterir.

izobar1

Yukarıdaki şekil 1 de A ve B arasında izobar eğrileri sıktır ve bu gösterilen alanda iki nokta arasında basınç farkı fazladır. Yine şekil 1 de C ve D arasında seyrek olan izobar eğrileri basınç farkının az olduğu göstermektedir. Şekil 2’yi inceleyerek basınç ve rüzgarın hızı hakkında bilgi edinebilirsiniz. 

  • Prof. Dr. Barbaros GÖNENÇGİL ders notlarından yararlanılmıştır.