Reklamlar

COĞRAFYA BİLİM

Archive for the ‘Hidrografya’ Category


Kaldera, volkanik faaliyetler sırasında patlamalardan sonra volkan bacasında gelen çökmeler ile oluşan yer şekillenmesidir. Bir açıdan anlamak adına ters volkanlar olarak düşünülebilir. Patlamanın kuvvet ve şiddetine bağlı olarak kaldera büyüklük ve şekil kazanmaktadır. Bunun yanında lafların akışkanlığı da önemlidir. Lavlar içerdikleri unsurlar ile akışkanlık kazanır. Çok akışkan bir laf hem kuvvetli patlama içermezken volkan bacası oluşturmada da zayıftır. Bu yüzden akışkanlığı az olan laf içeren volkanlarda kaldera oluşumu söz konusudur.

Kaldera veya krater gölü, mevcut patlamadan sonra oluşan kalderanın su tutmak için uygun yapıya bağlı olarak zamanla gelen yağışların tutulmasıyla oluşur. Mevcut kaldera gölü içinde tekrar bir volkanik faaliyete bağlı olarak göl içinde ikinci bir kaldera oluşabilir. Endonezya’da yer alan Toba Volkanının oluşturmuş olduğu kaldera gölü bunun eşsiz örneğidir. Ülkemizde yer alan Nemrut Krateri içinde Nemrut Gölü oluşmuştur. 

Dünyada bulunan bazı krater gölleri ;

 

Reklamlar

Okavango Nehri, Afrika’da bulunan en uzun nehir ağlarındandır. Okavango adını Namibya’nın kuzeyinde yer alan Kavango topluluğundan almaktadır. Nehir  Angola, Namibya ve Botswana ülkeri boyunca 1.600 km uzanmaktadır. Nehir suları 5000 metre yükseklikteki Angola bulunan Kabongo’da başlamaktadır. Daha sonra Namibya topraklarında güneydoğu yönünde akar. Nehir ilerleyen akımlarında en büyük kolu olan Kwito Nehri ile birleşmektedir. Nehir bir deniz ve okyanusa akmadan büyük bir delta oluşturmuştur. Kalahari çölünde yer alan bu delta alüvyalları ile hayranlık oluşturmaktadır. Delta oluşturmuş olduğu yapısı ile endemik cennetidir. 

Okavango Deltası 50.000 yaşındadır. Delta yılın bazı aylarında sel baskınlarına maruz kalmakta ve bundan dolayı düz alan boyunca bataklıklar oluşturmaktadır. Bataklıklar insanları engellemekte bu da deltanın hayvanlar için doğal ortam olmasını sağlamaktadır. Deltada suaygırları, filler, kara gergedanlar, çitalar gibi vahşi hayvanlar bulunmaktadır.


Dünya’daki Okyanus ve Denizler

 

Arktik Okyanusu

Amundsen Körfezi  · Baffin Körfezi  · Barents Denizi · Beaufort Denizi · Bering Denizi · Çukçi Denizi · Doğu Sibirya Denizi · Grönland Denizi · Hudson Körfezi · James Koyu · Kara Denizi · Kara Boğazı · Laptev Denizi · Lincoln Denizi · Prince Gustav Adolf Denizi · Peçora Denizi · Beyazdeniz
 

 

Atlas Okyanusu

Adriyatik Denizi · Ege Denizi · Alboran Denizi · Arjantin Denizi · Balear Denizi · Baltık Denizi · Biskay Körfezi · Botni Körfezi · Campeche Koyu · Fundy Körfezi · Karadeniz · Bothnian Denizi · Karayip Denizi · Kelt Denizi · Chesapeake Körfezi · Davis Boğazı · Danimarka Boğazı · Manş Denizi · Botniya Körfezi · Finlandiya Körfezi · Gine Körfezi · Meksika Körfezi · Akdeniz · Saint Lawrence Körfezi · Venezuela Körfezi · İyonya Denizi · İrlanda Denizi · Labrador Denizi · Ligurya Denizi · Marmara Denizi · Mirtoan Denizi · Takımada Denizi
 

Hint Okyanusu

Andaman Denizi · Umman Denizi · Bengal Körfezi · Aden Körfezi · Akabe Körfezi · Kambay Körfezi · Kuç Körfezi · Umman Körfezi · Süveyş Körfezi · Laccadive Denizi · Mozambik Kanalı · Palk Boğazı · Basra Körfezi · Kızıldeniz · Malakka Boğazı · Timor Denizi
 

 

 

Büyük Okyanus

Arafura Denizi · Banda Denizi · Bering Denizi · Bismarck Denizi · Bohai Denizi · Bohol Denizi · Camotes Denizi · Celebes Denizi · Ceram Denizi · Şili Denizi · Mercan Denizi · Doğu Çin Denizi · Flores Denizi · Alaska Körfezi · California Körfezi · Carpentaria Körfezi · Tayland Körfezi · Tonkin Körfezi · Halmahera Denizi · Cava Denizi · Koro Denizi · Maluku Denizi · Filipin Denizi · Sawu Denizi · Japon Denizi · Ohotsk Denizi · Inland Denizi · Sibuyan Denizi · Solomon Denizi · Güney Çin Denizi · Sulu Denizi · Tasman Denizi · Visayan Denizi · Sarıdeniz

 

 

Güney Okyanusu

Amundsen Denizi · Bass Boğazı · Bellingshausen Denizi · Davis Denizi · Büyük Avustralya Körfezi · St. Vincent Körfezi · Ross Denizi · Scotia Denizi · Spencer Körfezi · Weddell Denizi

 

 

İç Denizler ve Büyük Göller

Aral Gölü · Hazar Denizi · Chott Melrhir · Lut Gölü · Büyük Göller · Büyük Tuz Gölü · Issık Göl · Balkaş Gölü · Baykal Gölü · Çad Gölü · Chilwa Gölü · Sevan Gölü · Turkana Gölü · Urmiye Gölü · Van Gölü · Namtso · Piramit Gölü · Koko Nor · Salton Denizi · Tonlé Sap

 


Akvaryumlar, insanları deniz canlılarını gözlemlemek için çok iyi bir olanaktır. Küçük bir balık beslemek ve gözlemek için küçük bir akvaryumdan, sanki okyanusun bir parçasını alınmış gibi devasa akvaryumlar bulunmaktadır. Birazdan Dünya’nın en büyük akvaryumunu tanıyacaksınız. Büyüklüğü tahmin etmek oldukça zor. Akvaryuma geçmede önce belirtmekte fayda var ki, yapay olarak oluşturulan bu devasa akvaryumu idare etmek hiç kolay değil. Çünkü aynı anda farklı ortamlarda yaşayan deniz canlılarını bir arada tutmak çok zor bir durumdur.

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Cmimelong Okyanus Krallığı Asya Kıtası’ında yer alan Çin Halk Cumhuriyeti’nin Zhuhai Eyalati’nde yer almaktadır. Chimelong Okyanus Krallığı 20 20,72 km² alanda, 12.9 milyon galon su hacmine sahiptir. Akvaryum 2014 yılında açılmıştır. Asya’daki en büyük akvaryum olmakla birlikte, aynı zamanda Dünya’nın da en büyük akvaryumudur. Chimelong Okyanus Krallığı, 2015 yılında 7,5 milyon ziyaretçi ile dünyanın en çok ziyaret edilen tema parkı oldu.

Akvaryum, yedi farklı su temalı alan sunmaktadır; her alan okyanusun farklı bölümlerini temsil etmektedir. Bunlar;

  1. Okyanus Caddesi
  2. Yunus Koyu
  3. İnanılmaz Amazon
  4. Okyanus Güzelliği
  5. Kutup Ufku
  6. Hengqin Okyanusu
  7. Ayak Mağarası

Ayrıca akvaryum merkezinde katil balina yetiştirme alanları bulunmaktadır. Akvaryumun büyüleyici yerlerini aşağıda bulunan resimlere göz atarak bakabilirsiniz.

Dünya’nın en büyük 15 parkı aşağıdaki listede yer almaktadır. Bunlardan 15. sırada yer alan TurkuaZoo Türkiye’de olduğunu söyleyelim.

Dünyanın En Büyük Akvaryumları

Sıra Akvaryum Nerede Boyut (milyon galon)
1 Chimelong Okyanus Krallığı Çin 12.9
2 Deniz Yaşamı Parkı Singapur 12.0
3 Oceanografic İspanya 11.0
4 Georgia Akvaryumu ABD 10.0
5 Moskova Okyanusariumu Rusya 6.6
6 Nemo & Arkadaşlarıyla Denizler ABD 5.7
7 Shedd Akvaryumu ABD 5.0
8 uShaka Deniz Dünyası Güney Afrika 4.6
9 Atlantik Denizi Parkı Norveç 4.0
10 Büyükelçi Lagün BAE 2.9
11 Okinawa Churaumi Akvaryumu Japonya 2.64
12 Dubai Akvaryumu BAE 2.64
13 Ulusal Akvaryum ABD 2.2
14 Burger Okyanusu Hollanda 2.1
15 TurkuaZoo Türkiye 1.8

Chimelong Okyanus Krallığı’ndan Görüntüler

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı


Akifer oluşumu

Akifer, yeraltı suları ile doymuş yeraltı kaya katmanlarıdır. Akifer, gözenekli ve geçirgen yapıda olan kireçtaşı, silt, çakıl ve kum içerir. Akifer, yeraltı nehri değil, gözenekli bir kaya katmanıdır. Suyu yeraltında kütleler halinde birikmesini sağlayan yapılardır. Akiferlerin derinlikleri değişkendir. Akifer çoğunlukla sulama ve su temini için kullanılır ve bunun için akiferin en üst katmanında bulunan birikmiş yağmur suyu kullanılmaktadır. İki tür akifer vardır;

1-Serbest Akiferler: Üst katmaları geçirimli olan kireçtaşı, silt, çakıl ve kum taşlardan oluşan yapılarda, altta bulunan geçirimsiz tabakaya doğru su sızmaları ile oluşan akiferlere “Serbest Akifer” denir. Yüzeyde bulunan çukur ve çanakların akifere kadar derin olması durumunda bu alanları içerisi su ile dolar.

2-Basınçlı Akiferler: İki geçirimsiz tabaka arasında bulunan, iki ağız kısmının yüzeye ile temas halinde bulunan, kaynağını bu yüzeyden alarak oluşan yeraltı su depolanmasına “Basınçlı Akifer”  veya “Tutuklu Akifer” denir. İki geçirimsiz tabaka arasında bulunmasından dolayı yeraltında bir basınç oluşturur. Yüzeyden geçirimsiz tabakayı delerek (kuyu açma) akifere ulaşılması durumunda yeraltı suyu fışkırarak yüzeye çıkar. Bu gibi kuyulara “Artezyen kuyuları” nedir.

Dünya üzerinde en büyük akifer 1.7 milyon kilometrekarelik alanda Avustralya’daki Büyük Artezyen Havzası’dır.


Türkiye bulunduğu coğrafya itibari ile çevresinde bulunan bir çok ülkeden zengin su kaynaklarına sahiptir. Özellikle etkisi altında bulunduğu basınç merkezleri ve bunları oluşturmuş olduğu çeşitli iklimler, bu faktörleri destekleyen yerşekilleri ve özel konumu sahip olduğu su kaynaklarını desteklemekte ve zenginlik katmaktadır.

Türkiye’nin çeşitli iklim özelliklerine sahip olduğu gibi aynı zamanda çeşitli topografik yapılara da sahip olması barındırmış olduğu göl ve barajlarının ülke genelinde dağılımını etkilemiştir. Bu özelliğini örneklerle açıklarsak; Güneydoğu bölgesinin hem iklim hemde yerşekillerinden dolayı doğal göl oluşumu yok denecek kadar azdır. Karadeniz bölgesinde denizden hemen sonra yükselen, denize paralel olan dağlar ise, denizden gelen nemli havanın hızlı yükselmesini ve yağış oluşmasını sağlarken, dağların yüksekliğine bağlı olarakta birbirine paralel dereler halinde hızla akmasına neden olmaktadır. Birbaşka örnek olarak; Doğuanadolu Bölgesinin yükseltisinin fazla olması ve engebelerle dolu olması bu alanda devasal barajların yapılmasına olanak sağlamaktadır.

Türkiye’de hazır durumda ve faaliyet gösteren 504 tane baraj bulunmaktadır. Bu yapay göletlerin 203 tanesi büyük baraj kategorisinde yer alırken 301 tanesi küçük baraj veya diğer bir isim ile gölet durumundadır.

Türkiye’de Bölgelere Göre Barajlar Sayıları

  • Akdeniz Bölgesi’ndeki baraj sayısı :40
  • Ege Bölgesi’ndeki baraj sayısı: 48
  • Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki baraj sayısı : 37
  • Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki baraj sayısı :15
  • İç Anadolu Bölgesi’ndeki baraj sayısı :75
  • Marmara Bölgesi’ndeki baraj sayısı :50
  • Karadeniz Bölgesi’ndeki baraj sayısı :54

Yukarıdaki tablo incelendiğinde en şaşırtıcı sonuç kurak iklime sahip olan İç Anadolu Bölgesi’nin baraj sayısının fazla olmasıdır. Aslında sayılaran daha çok yararlanma ve baraj büyüklüklerine  göre değerlendirecek olursak daha sağlıklı sonuçlar elde etmiş oluruz. Çünkü İç Anadolu Bölgesinde yer alan göllerin büyük bir kısmı küçük baraj durumundadır. Hatta bazı kurak zamanlarda su seviyesi o kadar düşük olan barajlar vardır ki bu barajlardan zaman diliminde faydalanmak mümkün olmamaktadır.

Tabloda bizi şaşırtan diğer bir bilgi ise göller ile dolu bildiğimiz Doğu Anadolu Bölgesi’nin 37 baraja sahip olmasıdır. İstatistik olarak en az baraja sahip olan Güneydoğu Bölgesi’nden sonra ikinci bölgemizdir. Bunun nedeni ise İç Anadolu Bölgesi’nde açıkladığımız nedenin tam tersi durumdur. Yani Doğu Anadolu Bölgesi’de bulunan barajların büyük barajlar olaması ve Türkiye için en büyük faydayı sağlayan barajların burada yer almasıdır. Özellikle Dünya’nın en büyük 6. barajı olan Atatürk Barajı’nı barındırmaktadır. Bu özellikleri ile aslında Doğu Anadolu bölgesi yararlandığımız baraj gücü (elektrik) ile ilk sırada yer almaktadır.

ataturkbaraji

Atatürk Barajı (Adıyaman-Ş.Urfa)

keban-baraji1

Keban Barajı (Elazığ)

deriner-baraji

Deriner Barajı (Artvin)

 

 

 

 

 

Türkiye’de Genel Olarak Göl ve Barajlardan Yararlanma

1-İçme suyu ve evsel su ihtiyaçını karşılamada;

Türkiye göl ve barajlardan yararlanmada en tabi ihtiyaç olarak içme suyu olarak kullanım söz konusudur. İçme suyu için oluşturulmuş göller ve doğal göllerden bu ityaça binayen istifade etme durumu, nufüsun yüksek olduğu alanlarda söz konusudur. Bu alanların başında İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirler gelmektedir. Milyonları aşan bu metrepollerin ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile şehir içlerinde ve şehre yakın alanlarda bir çok göl oluşturulmuştur.

2-Enerji ihtiyacını karşılamada;

Türkiye sahip olduğu hidroelektrik potansiyelin %37 oranında kullanmaktadır. Türkiye Dünya bazında hidroelektrik potansiyeli %1’dir. Avrupa gözönünde tutulduğunda bu oran %16 olmaktadır. Bu oranlardan yola çıkarak Türkiye’nin sahip olmuş olduğu enerji potansiyelini iyi değerlendiremediği ortadadır. 2023 yılı hedefleri içerisinde bu oranların çok daha iyi seviyelere çekilmesi beklenmektedir. Bu sayede göllerden ve barajlardan enerji elde etme miktarları artacaktır.

3-Tatlı su ürünleri elde etmede;

Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olsada balıkçılık oranında istenilen seviyede değildir. Bunun yanında göl ve barajlardan elde edilen tatlı su ürünlerinin ayrı bir yeri vardır. Yerel alanlarda bir çok işletme göl ve baraj çevresinde tatlı su ürün işletmeleri mevcuttur. Tatlı su ürünleri arasıdan en çok alabalık ve sazangiller bulunmaktadır.  Bunlardan sazangiller ailesinden olan “inci kefali” sadece Van Gölü’den çıkarılmaktadır. Alabalık ise Türkiye’nin hemen hemen heryerinde bulunabilmektedir.

inci-kefali

İnci Kefali (Van Gölü)

sazanbalik

Sazan Balığı

yayin-baligi-1

Yayın Balığı

 

 

 

 

 

Yayın balığı Türkiye’de yetişen tatlı su balıkları arasında en büyük boyutlara ulaşan balık türüdür. Boyları 3 metreyi bulabilmektedir.

4-Taşkın ve Sellerden Korunma Amaçlı;

İklim özelliklerine bağlı olarak ani yağış alan bölgelerde, yerleşim ve tarım alanlarının zarar görmemesi için, baraj ve göletler oluşturulmuştur. Özellikle Akdeniz iklim bölgesinde yer alan bölgelerimizde bu baraj ve göletler oluşturulmuş.

5-Tarım alanlarını suluma alanında kullanma;

6-Turizm faaliyetlerinde kullanma;

7-Ulaşım sağlamada faydalanma;

8-Tuz ihtiyacını karşılama;

 


Transgresyon ve regresyon olayları, kıta oluşumu (epirojenik) esnasında meydana gelen birbirinin tersi olan bir coğrafi terimlerdir. Bu iki kavramı ayrı ayrı açıklayacak olursak:

Transgresyon: Deniz ilerlemesi veya deniz yükselmesi olarak ifade edilebilir. Regresyon kavramını açıklarken de ifade edeceğim asıl nokta kara ve denizler arasındaki dengedir. Deniz ilerlemesi yani transgresyon olayında karalardaki alçalmaya bağlı olarak denizlerin karalar üzerinde ilerlemesidir. Bu oluşumda kara üzerinde meydana gelen kütle artırıcı faaliyetler ve okyanusların seviyesini artıran faaliyetler etken olurlar.

Regresyon: Transgresyonun tersi olarak deniz çekilmesi veya karaların yükselme hareketidir. Bu olayların gerçekleşmesinde karalar üzerinde kütle azaltıcı faaliyetler (buzul erimesi, aşınım, taşınım, erozyon… ) ve okyanusların seviyesini düşüren faaliyetler (buzullaşma, okyanus çukur oluşumu… ) etkilidir.

Her iki faaliyette de dünya üzerinde var olan dengelenme hareketi olduğu söylenebilir. Yani olaydan etkilenen ve faaliyet gösteren okyanus ve denizler olsa da olayın mimarları iç ve dış kuvvetler olduğu anlaşılır. Med-cezir olayında ayın ve güneşi etkisi gibi. Bu oluşumlar tarih boyunca devam etmiştir. Şimdi günümüzde bırakmış olduğu izler sayesinde dünyamızda büyük deniz ilerlemeleri ve çekilmeleri görülmüştür. Üzerininde yaşadığımız Anadolu’da bunların izleri mevcuttur.

trangresyon


Reklamlar

Toplam Ziyarteçi Sayısı

  • 9.087.698 kişi

Gezinenler

Diğer 1.654 takipçiye katılın

Reklamlar