Reklamlar

COĞRAFYA BİLİM

Archive for the ‘Fiziki Coğrafya’ Category


Kaldera, volkanik faaliyetler sırasında patlamalardan sonra volkan bacasında gelen çökmeler ile oluşan yer şekillenmesidir. Bir açıdan anlamak adına ters volkanlar olarak düşünülebilir. Patlamanın kuvvet ve şiddetine bağlı olarak kaldera büyüklük ve şekil kazanmaktadır. Bunun yanında lafların akışkanlığı da önemlidir. Lavlar içerdikleri unsurlar ile akışkanlık kazanır. Çok akışkan bir laf hem kuvvetli patlama içermezken volkan bacası oluşturmada da zayıftır. Bu yüzden akışkanlığı az olan laf içeren volkanlarda kaldera oluşumu söz konusudur.

Kaldera veya krater gölü, mevcut patlamadan sonra oluşan kalderanın su tutmak için uygun yapıya bağlı olarak zamanla gelen yağışların tutulmasıyla oluşur. Mevcut kaldera gölü içinde tekrar bir volkanik faaliyete bağlı olarak göl içinde ikinci bir kaldera oluşabilir. Endonezya’da yer alan Toba Volkanının oluşturmuş olduğu kaldera gölü bunun eşsiz örneğidir. Ülkemizde yer alan Nemrut Krateri içinde Nemrut Gölü oluşmuştur. 

Dünyada bulunan bazı krater gölleri ;

 

Reklamlar

Okavango Nehri, Afrika’da bulunan en uzun nehir ağlarındandır. Okavango adını Namibya’nın kuzeyinde yer alan Kavango topluluğundan almaktadır. Nehir  Angola, Namibya ve Botswana ülkeri boyunca 1.600 km uzanmaktadır. Nehir suları 5000 metre yükseklikteki Angola bulunan Kabongo’da başlamaktadır. Daha sonra Namibya topraklarında güneydoğu yönünde akar. Nehir ilerleyen akımlarında en büyük kolu olan Kwito Nehri ile birleşmektedir. Nehir bir deniz ve okyanusa akmadan büyük bir delta oluşturmuştur. Kalahari çölünde yer alan bu delta alüvyalları ile hayranlık oluşturmaktadır. Delta oluşturmuş olduğu yapısı ile endemik cennetidir. 

Okavango Deltası 50.000 yaşındadır. Delta yılın bazı aylarında sel baskınlarına maruz kalmakta ve bundan dolayı düz alan boyunca bataklıklar oluşturmaktadır. Bataklıklar insanları engellemekte bu da deltanın hayvanlar için doğal ortam olmasını sağlamaktadır. Deltada suaygırları, filler, kara gergedanlar, çitalar gibi vahşi hayvanlar bulunmaktadır.


Potasyum, fosfat, azot ve Potasyum karışımı içeren çoğu gübrenin ana bileşenidir. “Potas” terimi, tarımda kullanılan potasyum açısından zengin mineralleri ifade eder. Bu tuzlardaki potasyum, ürünlerin kalitesini kontrol eden altmıştan fazla enzim sistemini etkileyebileceğinden “regülatör (düzenleyici) ” olarak bilinir. 90 milyon tondan fazla potas, her yıl üretim amacıyla dünya çapında çıkarılmaktadır.

Gübre olarak kullanılması

Potasın %95’inden fazlası tarımda gübre olarak kullanılır. Gübreler, gezegendeki gıda arzının %60’ına kadar sorumludur. Potasyum, antik çağlardan beri gübre olarak kullanılan ana bitki ve bitki besinlerinden biridir. Potasyum, yer kabuğunun %2.6’sını oluşturan topraktaki yedinci en bol bileşiktir. Potas, verim, hastalık direnci, doku, renk, besin değeri ve gıdanın tadını geliştirdiği için tarım için çok önemlidir. Toprak besin maddeleri her yıl doldurulmalıdır; bu nedenle, potasyum eksikliği olan toprakta potas genellikle eklenir. Potas yarar bitkileri bazıları sebze, meyve, mısır, pamuk, palmiye yağı, soya fasulyesi, şeker kamışı ve buğday, diğerleri arasında içerir.

Diğer alanlarda kullanılması

-Gübre olarak kullanılmasının yanı sıra, potasyum klorür, buz ve kar eritme, alüminyum geri dönüşüm ve metal elektrokaplamada kullanılan çeşitli sanayileşmiş ülkelerde çok önemlidir.

-Potas bir su yumuşatıcı olarak ve aynı zamanda hipokalemi tedavisinde kullanılabilir.

-Potasyum karbonat tekstil, fotoğrafik kimyasallar, yangın söndürücüler ve hayvan yemi takviyeleri üretiminde kullanılır.

-Potasyum, potasyum silikat olarak da bilinen su camı oluşturmak için silika-kum ile birleştirilir.

-Ark kaynağı elektrotlarında su camı kullanılır.

-Potasyum hidroksit sabun üretimi ve endüstriyel su arıtımında kullanılır.


Başkentler genellikle ülkelerin en önemli şehirleridir. Bu şehirler, ülkelerinin politik, ekonomik, eğitimsel ve kültürel merkezleridir. Başkentler, hükümetlerin ülkenin diğer bölgeleri yönetmek için sağlamak için olarak seçilmiş bölgelerde yer alır. Başkentler ayrıca popüler turizm merkezleridir ve dünyanın dört bir yanından çok sayıda turisti çekmektedirler. Burada, dünyanın en soğuk başkentlerini sıraladık.

Ulan Batur : Dünya’nın En Soğuk Başkenti

Moğolistan’nın başkentti olan Ulan Batur Dünya’nın en soğuk başkentidir. Başkenttin yıllık ortalama sıcaklığı -1.3° C’dir. Ocak ayında sıcaklıklar −40 °C kadar düşmektedir.  Yaz aylarında kısa ve ılık geçmektedir. Rus Trans-Sibirya Demiryolu ve Çin demiryolu sistemi şehirden geçmektedir.

Astana : Dünya’nın En Soğuk İkinci Başkenti

Astana Kazakistan’ın başkentidir. 2017 yılı verilerine göre 1 milyon fazla insan yaşamaktadır. Aşırı derecede karasal iklime sahip olan Astana ülkenin ikinci büyük şehridir. Asya Kıtası’nda yer alan bu şehirde yazlar kısa ve sıcak geçmektedir. Kış sıcaklıkları −35 ° C kadar düşmektedir. Şehrin ortasından geçen İşim Nehri kasım ayının ortasından nisan ayının başlarına kadar donmuş halde kalır. 

 

Moskova : Dünya’nın En Soğuk Üçüncü Başkenti

Rusya’nın başkenti Moskova, Dünya’nın üçüncü soğuk başkentidir. Moskova, uzun, soğuk kışlar ve ılık yazlar ile karakterize karasal bir iklime sahiptir. Kış aylarında sıcaklıklar −25 °C bulmaktadır. Moskova Doğu Avrupa’nın önemli bir politik, ekonomik, kültürel ve bilim merkezidir. Aynı zamanda dünya’nın sayılı büyük kentsel ekonomisine sahip olan Moskova, “Global şehir” kabul edilir. Toplamda 18 milyon insana ev sahipliği yapmaktadır. 

Helsinki, Finlandiya

Nemli bir karasal iklime sahip olan Helsinki, Finlandiya’nın başkentidir aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir. Soğuk bir kış geçirmesine rağmen buradaki sıcaklıklar aynı enlemlerde yer alan yerlerden daha sıcaktır. Helsinki 2012 yılında Dünya Tasarım Başkenti olarak seçilmişti. Helsinki’de 642 bin den fazla insan yaşamaktadır.

Reykjavik, İzlanda

Reykjavik Dünya’nın en soğuk başkenti olmasa da yeryüzünde kutuplara en yakın başkenttir. İzlanda nüfusunun yarıdan fazlası bu şehirde yaşamaktadır. Kutuplara en yakın başkent Gulf Stream sıcak su akıntıları ile ılıman bir iklime dönüşmektedir. En düşük sıcaklık ocak aylarında -20 °C yaklaşmaktadır.

 

Sıra Başkent  Ortalama yıllık sıcaklık                        
1 Ulan-Batur (Moğolistan)                         -1.3 ° C
2 Astana (Kazakistan) 3.5 ° C
3 Moskova, Rusya) 4.1 ° C
4 Helsinki, Finlandiya) 4.5 ° C
5 Reykjavik (İzlanda) 4.6 ° C
6 Tallin (Estonya) 4.8 ° C
7 Ottawa (Kanada) 5.5 ° C

Polder, bir su kitlesinden, genellikle deniz ve göllerden, kıyı şeride paralel olarak atılan setler ile su kütlesi ve kara arasında kamış alanın sulardan drenaj edilmesi ile elde edilen topraklardır. Bir nevi su ortamından kara parçası oluşturmaktır. Bu alanlar gel-gitlerin yoğun olduğu alanlarda yapılmaktadır. Buralarda esas olan su ile gelen toprağın kalması, suyun tahliye edilmesidir. Bunun için ileri teknoloji kullanılmaktadır. Dünya genelinde birçok örneğinin bulunmasına rağmen Hollanda kullanmış olduğu teknik ve yöntemler ile polder ülkesi olarak anılmaktadır.

Hollanda’da bir polder.

Denizden ve okyanuslardan elde edilen topraklarda hemen tarıma başlamak mümkün değildir. Çünkü toprak tarım yapılamayacak kadar tuzludur. Bunun içinde toprağın defalarca yıkanması, beslenmesi ve drenajın iyi yapılması gerekir.

Polder topraklarına uygulanan drenaj nedeni ile oluşan topraklar deniz seviyesinin altında kalmaktadır. Nitekim Hollanda toprakların 1/3 kısmı deniz seviyesin altında bulunmaktadır ve kazanç gibi görünen polder topraklarında küresel ısınmaya bağlı olarak artan deniz seviyeleri büyük tehlike oluşturmaktadır. Hollanda denizden kazanmış olduğu toprakları korunmak için büyük gayret göstermektedir. 

Aşağıda yer alan resimde Singapur’da yer alan polder örneğine bakabilirsiniz.

Yeni topraklar ile büyüyen Singapur.

 


Dünya’daki Okyanus ve Denizler

 

Arktik Okyanusu

Amundsen Körfezi  · Baffin Körfezi  · Barents Denizi · Beaufort Denizi · Bering Denizi · Çukçi Denizi · Doğu Sibirya Denizi · Grönland Denizi · Hudson Körfezi · James Koyu · Kara Denizi · Kara Boğazı · Laptev Denizi · Lincoln Denizi · Prince Gustav Adolf Denizi · Peçora Denizi · Beyazdeniz
 

 

Atlas Okyanusu

Adriyatik Denizi · Ege Denizi · Alboran Denizi · Arjantin Denizi · Balear Denizi · Baltık Denizi · Biskay Körfezi · Botni Körfezi · Campeche Koyu · Fundy Körfezi · Karadeniz · Bothnian Denizi · Karayip Denizi · Kelt Denizi · Chesapeake Körfezi · Davis Boğazı · Danimarka Boğazı · Manş Denizi · Botniya Körfezi · Finlandiya Körfezi · Gine Körfezi · Meksika Körfezi · Akdeniz · Saint Lawrence Körfezi · Venezuela Körfezi · İyonya Denizi · İrlanda Denizi · Labrador Denizi · Ligurya Denizi · Marmara Denizi · Mirtoan Denizi · Takımada Denizi
 

Hint Okyanusu

Andaman Denizi · Umman Denizi · Bengal Körfezi · Aden Körfezi · Akabe Körfezi · Kambay Körfezi · Kuç Körfezi · Umman Körfezi · Süveyş Körfezi · Laccadive Denizi · Mozambik Kanalı · Palk Boğazı · Basra Körfezi · Kızıldeniz · Malakka Boğazı · Timor Denizi
 

 

 

Büyük Okyanus

Arafura Denizi · Banda Denizi · Bering Denizi · Bismarck Denizi · Bohai Denizi · Bohol Denizi · Camotes Denizi · Celebes Denizi · Ceram Denizi · Şili Denizi · Mercan Denizi · Doğu Çin Denizi · Flores Denizi · Alaska Körfezi · California Körfezi · Carpentaria Körfezi · Tayland Körfezi · Tonkin Körfezi · Halmahera Denizi · Cava Denizi · Koro Denizi · Maluku Denizi · Filipin Denizi · Sawu Denizi · Japon Denizi · Ohotsk Denizi · Inland Denizi · Sibuyan Denizi · Solomon Denizi · Güney Çin Denizi · Sulu Denizi · Tasman Denizi · Visayan Denizi · Sarıdeniz

 

 

Güney Okyanusu

Amundsen Denizi · Bass Boğazı · Bellingshausen Denizi · Davis Denizi · Büyük Avustralya Körfezi · St. Vincent Körfezi · Ross Denizi · Scotia Denizi · Spencer Körfezi · Weddell Denizi

 

 

İç Denizler ve Büyük Göller

Aral Gölü · Hazar Denizi · Chott Melrhir · Lut Gölü · Büyük Göller · Büyük Tuz Gölü · Issık Göl · Balkaş Gölü · Baykal Gölü · Çad Gölü · Chilwa Gölü · Sevan Gölü · Turkana Gölü · Urmiye Gölü · Van Gölü · Namtso · Piramit Gölü · Koko Nor · Salton Denizi · Tonlé Sap

 


Her şeyden önce dolunun bir yağış türü olduğunun bilinmesi gerekir. Kule tipi bulutlarda bulunan su damlacıklarının düşey hava sirkülasyonuna kapılarak düşük sıcaklıklara maruz kalıp donması ile oluşur. Daha basit bir ifade ile yağmur tanelerinin 0 ile -40 derece sıcaklığa sahip bulutların arasından geçerek yeryüzüne dolarak inmesi ile oluşur. Dolu yağan bir günde hava sıcaklığı gökten kar yağacak soğuklukta olmayabilir. Çünkü buz oluşumunu dikey anlamda büyük bulutlar oluşturur. İşte bu yüzden siz kısa bir tişört giydiğiniz bir günde dolu yağabilir.

Dolu tanelerinin büyüklüğü içinden geçmiş olduğu bulutların büyüklüğüne ve sirkülasyon ile bulutun içinde kalma süresi ile ilgilidir. Su tanelerinin bulut içerisinde yukarı-aşağı hareketleri ile katman oluştura-oluştura büyüklüğünü artırabilir. Bulutlar ağırlık kazanan dolu tanelerini taşıyamaz durumda olduğu zaman bırakır. Yere düşen dolu parçalarının içerisini kırarak dolu içerisindeki katmanlara bakabilirsiniz.Eğer su taneleri yeterli soğuma ve hacim toplama süresine sahip değilseler, sulusepken gibi yarı buz taneleri olarak yağışa dönüşürler.

Dolu yağışlarının zararları dolu tanelerinin büyüklüğüne bağlıdır. Dolu taneleri büyüdükçe verdiği zarar büyümektedir. Hassas tarım ürünleri ile başlayan zarar dolu tanelerin büyümesiyle yerleşim alanlarına, altyapılara ve özellikle araçlara büyük hasarlara neden olabilir. Çok büyük dolu taneleri insan ve hayvan ölümlerine neden olabilir. Bununla birlikte ağır olan dolu taneleri yağmurdan daha hızlı düşeceği için sel olayına neden olabilir. 


Reklamlar

Toplam Ziyarteçi Sayısı

  • 9.087.698 kişi

Gezinenler

Diğer 1.654 takipçiye katılın

Reklamlar