Reklamlar

Arşiv

Archive for the ‘Fiziki Coğrafya’ Category

Dünya’nın En Soğuk Başkentleri


Başkentler genellikle ülkelerin en önemli şehirleridir. Bu şehirler, ülkelerinin politik, ekonomik, eğitimsel ve kültürel merkezleridir. Başkentler, hükümetlerin ülkenin diğer bölgeleri yönetmek için sağlamak için olarak seçilmiş bölgelerde yer alır. Başkentler ayrıca popüler turizm merkezleridir ve dünyanın dört bir yanından çok sayıda turisti çekmektedirler. Burada, dünyanın en soğuk başkentlerini sıraladık.

Ulan Batur : Dünya’nın En Soğuk Başkenti

Moğolistan’nın başkentti olan Ulan Batur Dünya’nın en soğuk başkentidir. Başkenttin yıllık ortalama sıcaklığı -1.3° C’dir. Ocak ayında sıcaklıklar −40 °C kadar düşmektedir.  Yaz aylarında kısa ve ılık geçmektedir. Rus Trans-Sibirya Demiryolu ve Çin demiryolu sistemi şehirden geçmektedir.

Astana : Dünya’nın En Soğuk İkinci Başkenti

Astana Kazakistan’ın başkentidir. 2017 yılı verilerine göre 1 milyon fazla insan yaşamaktadır. Aşırı derecede karasal iklime sahip olan Astana ülkenin ikinci büyük şehridir. Asya Kıtası’nda yer alan bu şehirde yazlar kısa ve sıcak geçmektedir. Kış sıcaklıkları −35 ° C kadar düşmektedir. Şehrin ortasından geçen İşim Nehri kasım ayının ortasından nisan ayının başlarına kadar donmuş halde kalır. 

 

Moskova : Dünya’nın En Soğuk Üçüncü Başkenti

Rusya’nın başkenti Moskova, Dünya’nın üçüncü soğuk başkentidir. Moskova, uzun, soğuk kışlar ve ılık yazlar ile karakterize karasal bir iklime sahiptir. Kış aylarında sıcaklıklar −25 °C bulmaktadır. Moskova Doğu Avrupa’nın önemli bir politik, ekonomik, kültürel ve bilim merkezidir. Aynı zamanda dünya’nın sayılı büyük kentsel ekonomisine sahip olan Moskova, “Global şehir” kabul edilir. Toplamda 18 milyon insana ev sahipliği yapmaktadır. 

Helsinki, Finlandiya

Nemli bir karasal iklime sahip olan Helsinki, Finlandiya’nın başkentidir aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir. Soğuk bir kış geçirmesine rağmen buradaki sıcaklıklar aynı enlemlerde yer alan yerlerden daha sıcaktır. Helsinki 2012 yılında Dünya Tasarım Başkenti olarak seçilmişti. Helsinki’de 642 bin den fazla insan yaşamaktadır.

Reykjavik, İzlanda

Reykjavik Dünya’nın en soğuk başkenti olmasa da yeryüzünde kutuplara en yakın başkenttir. İzlanda nüfusunun yarıdan fazlası bu şehirde yaşamaktadır. Kutuplara en yakın başkent Gulf Stream sıcak su akıntıları ile ılıman bir iklime dönüşmektedir. En düşük sıcaklık ocak aylarında -20 °C yaklaşmaktadır.

 

Sıra Başkent  Ortalama yıllık sıcaklık                        
1 Ulan-Batur (Moğolistan)                         -1.3 ° C
2 Astana (Kazakistan) 3.5 ° C
3 Moskova, Rusya) 4.1 ° C
4 Helsinki, Finlandiya) 4.5 ° C
5 Reykjavik (İzlanda) 4.6 ° C
6 Tallin (Estonya) 4.8 ° C
7 Ottawa (Kanada) 5.5 ° C
Reklamlar

Polder


Polder, bir su kitlesinden, genellikle deniz ve göllerden, kıyı şeride paralel olarak atılan setler ile su kütlesi ve kara arasında kamış alanın sulardan drenaj edilmesi ile elde edilen topraklardır. Bir nevi su ortamından kara parçası oluşturmaktır. Bu alanlar gel-gitlerin yoğun olduğu alanlarda yapılmaktadır. Buralarda esas olan su ile gelen toprağın kalması, suyun tahliye edilmesidir. Bunun için ileri teknoloji kullanılmaktadır. Dünya genelinde birçok örneğinin bulunmasına rağmen Hollanda kullanmış olduğu teknik ve yöntemler ile polder ülkesi olarak anılmaktadır.

Hollanda’da bir polder.

Denizden ve okyanuslardan elde edilen topraklarda hemen tarıma başlamak mümkün değildir. Çünkü toprak tarım yapılamayacak kadar tuzludur. Bunun içinde toprağın defalarca yıkanması, beslenmesi ve drenajın iyi yapılması gerekir.

Polder topraklarına uygulanan drenaj nedeni ile oluşan topraklar deniz seviyesinin altında kalmaktadır. Nitekim Hollanda toprakların 1/3 kısmı deniz seviyesin altında bulunmaktadır ve kazanç gibi görünen polder topraklarında küresel ısınmaya bağlı olarak artan deniz seviyeleri büyük tehlike oluşturmaktadır. Hollanda denizden kazanmış olduğu toprakları korunmak için büyük gayret göstermektedir. 

Aşağıda yer alan resimde Singapur’da yer alan polder örneğine bakabilirsiniz.

Yeni topraklar ile büyüyen Singapur.

 

Dünya’daki Okyanus ve Denizler


Dünya’daki Okyanus ve Denizler

 

Arktik Okyanusu

Amundsen Körfezi  · Baffin Körfezi  · Barents Denizi · Beaufort Denizi · Bering Denizi · Çukçi Denizi · Doğu Sibirya Denizi · Grönland Denizi · Hudson Körfezi · James Koyu · Kara Denizi · Kara Boğazı · Laptev Denizi · Lincoln Denizi · Prince Gustav Adolf Denizi · Peçora Denizi · Beyazdeniz
 

 

Atlas Okyanusu

Adriyatik Denizi · Ege Denizi · Alboran Denizi · Arjantin Denizi · Balear Denizi · Baltık Denizi · Biskay Körfezi · Botni Körfezi · Campeche Koyu · Fundy Körfezi · Karadeniz · Bothnian Denizi · Karayip Denizi · Kelt Denizi · Chesapeake Körfezi · Davis Boğazı · Danimarka Boğazı · Manş Denizi · Botniya Körfezi · Finlandiya Körfezi · Gine Körfezi · Meksika Körfezi · Akdeniz · Saint Lawrence Körfezi · Venezuela Körfezi · İyonya Denizi · İrlanda Denizi · Labrador Denizi · Ligurya Denizi · Marmara Denizi · Mirtoan Denizi · Takımada Denizi
 

Hint Okyanusu

Andaman Denizi · Umman Denizi · Bengal Körfezi · Aden Körfezi · Akabe Körfezi · Kambay Körfezi · Kuç Körfezi · Umman Körfezi · Süveyş Körfezi · Laccadive Denizi · Mozambik Kanalı · Palk Boğazı · Basra Körfezi · Kızıldeniz · Malakka Boğazı · Timor Denizi
 

 

 

Büyük Okyanus

Arafura Denizi · Banda Denizi · Bering Denizi · Bismarck Denizi · Bohai Denizi · Bohol Denizi · Camotes Denizi · Celebes Denizi · Ceram Denizi · Şili Denizi · Mercan Denizi · Doğu Çin Denizi · Flores Denizi · Alaska Körfezi · California Körfezi · Carpentaria Körfezi · Tayland Körfezi · Tonkin Körfezi · Halmahera Denizi · Cava Denizi · Koro Denizi · Maluku Denizi · Filipin Denizi · Sawu Denizi · Japon Denizi · Ohotsk Denizi · Inland Denizi · Sibuyan Denizi · Solomon Denizi · Güney Çin Denizi · Sulu Denizi · Tasman Denizi · Visayan Denizi · Sarıdeniz

 

 

Güney Okyanusu

Amundsen Denizi · Bass Boğazı · Bellingshausen Denizi · Davis Denizi · Büyük Avustralya Körfezi · St. Vincent Körfezi · Ross Denizi · Scotia Denizi · Spencer Körfezi · Weddell Denizi

 

 

İç Denizler ve Büyük Göller

Aral Gölü · Hazar Denizi · Chott Melrhir · Lut Gölü · Büyük Göller · Büyük Tuz Gölü · Issık Göl · Balkaş Gölü · Baykal Gölü · Çad Gölü · Chilwa Gölü · Sevan Gölü · Turkana Gölü · Urmiye Gölü · Van Gölü · Namtso · Piramit Gölü · Koko Nor · Salton Denizi · Tonlé Sap

 

Dolu nasıl oluşur?


Her şeyden önce dolunun bir yağış türü olduğunun bilinmesi gerekir. Kule tipi bulutlarda bulunan su damlacıklarının düşey hava sirkülasyonuna kapılarak düşük sıcaklıklara maruz kalıp donması ile oluşur. Daha basit bir ifade ile yağmur tanelerinin 0 ile -40 derece sıcaklığa sahip bulutların arasından geçerek yeryüzüne dolarak inmesi ile oluşur. Dolu yağan bir günde hava sıcaklığı gökten kar yağacak soğuklukta olmayabilir. Çünkü buz oluşumunu dikey anlamda büyük bulutlar oluşturur. İşte bu yüzden siz kısa bir tişört giydiğiniz bir günde dolu yağabilir.

Dolu tanelerinin büyüklüğü içinden geçmiş olduğu bulutların büyüklüğüne ve sirkülasyon ile bulutun içinde kalma süresi ile ilgilidir. Su tanelerinin bulut içerisinde yukarı-aşağı hareketleri ile katman oluştura-oluştura büyüklüğünü artırabilir. Bulutlar ağırlık kazanan dolu tanelerini taşıyamaz durumda olduğu zaman bırakır. Yere düşen dolu parçalarının içerisini kırarak dolu içerisindeki katmanlara bakabilirsiniz.Eğer su taneleri yeterli soğuma ve hacim toplama süresine sahip değilseler, sulusepken gibi yarı buz taneleri olarak yağışa dönüşürler.

Dolu yağışlarının zararları dolu tanelerinin büyüklüğüne bağlıdır. Dolu taneleri büyüdükçe verdiği zarar büyümektedir. Hassas tarım ürünleri ile başlayan zarar dolu tanelerin büyümesiyle yerleşim alanlarına, altyapılara ve özellikle araçlara büyük hasarlara neden olabilir. Çok büyük dolu taneleri insan ve hayvan ölümlerine neden olabilir. Bununla birlikte ağır olan dolu taneleri yağmurdan daha hızlı düşeceği için sel olayına neden olabilir. 

Dünya’nın Dönüş Hızı


Üzerinde yaşadığımız Dünya’nın bize dönüyor gibi gelmese de, Dünya her zaman hareket halindedir. Dünya hareketini kendi ekseni etrafında ve güneşin etrafında dönerek yapmaktadır. Dünya’nın dönüşünü neden hissetmiyoruz sorusuna şu örnek ile açıklayabiliriz; İçinde bulunduğunuz bir uçağın hiç hareket etmediğini düşünebilirsiniz, fakat uçak penceresinden dışarıya baktığınızda uçağın hareket ettiğini görebilirsiniz. Aynı şekilde gökyüzüne baktığınızda bulutların hareket ettiğini görürsünüz. Bulutların hareket ediyor hissi Dünya’nın dönmesinden ileri gelmektedir.  

Dünya ekseni etrafında ne kadar hızlı dönüyor ?

Her şeyden önce bilinmesi gerekiyor ki Dünya’nın şeklinden dolayı, Dünya’nın her yerinde dönüş hızı sabit değildir. Enlemlere göre farklılık göstermektedir. Geniş enlem olan Ekvator enleminde dönüş hızı en fazla olup, 1,669,8 km / s‘dir. Kutup bölgelerine doğru dönüş hızı azalmakta olup 90 kuzey ve güney enlemlerinde dönüş etkin sıfıra iner. Bu parmak uçlarında bir basketbol topunu döndürmeye benzer. Parmağınızın temas ettiği yer an az dönüş hızına sahip alan olurken, topun tam orta kısmı ise en hızlı dönüş hızına sahiptir. Bunun temel nedeni topun küresel bir şekle, Dünya’nın geoit şekle sahip olmasıdır.

Dünya neden dönüyor? 

Dünya Güneş sisteminde yer alan bir gezegendir ve bu sistem içerisinde bir çekime maruz kalmaktadır. Kendisi ile birlikte diğer 7 gezegende dönmektedir. Maruz kaldıkları çekim kuvvetleri, iç yapıları ve hacimlerine bağlı olarak farklı dönüş hızlarına sahiptirler. Dünya bir yılı 365 dönüş sağlayarak sağlarken, diğer gezegenlerde bu sayısı 10.000 dönüşü geçmektedir. 

Dünya’nın dönüş yönü neresidir ?

Dünya ekseni etrafında dönüşünü Batı’dan Doğu yönüne yapmaktadır. Başka bir ifade ileri soldan sağa doğru dönüş yapmaktadır. Daha somut bir ifade ile saat yönünün tersine doğru dönüş yapmaktadır. Türkiye’den bir örnek ile açıklayacak olursak, Ağrı ili güneşi gören ilk illerimizden olup doğuda yer almaktadır. İzmir ise en batıda yer alan illerimizden olup güneşi diğer illere göre en son gören şehirdir.

  

Volkan kraterinde ekmek parası kazanmak


Etiyopya, Volkan Krateri

Coğrafya, insana ilkel zamanlardan beri çeşitli iş-uğraş olanağı sunmuştur. Yapılan her iş hayatın devamın sağlamak için yapıldı bir gerçek. İbn-i Haldun’un “Coğrafya kaderdir.” özünü hatırlayın. Allah (artık siz ne diyorsanız) bir topluluğu nerede var etmişse o ortam, orada bulumun insanların her şeyi oluyor. Yemekten içmeye, giyimden kuşama, kültürden dile kadar her alanın asıl belirleyici durumunda coğrafya geliyor.

Birazdan hakim olacağınız konuda giriş kısmında bahsetmiş olduğumuz coğrafyanın insanlara sunmuş olduğu imkanlara güzel bir örnek olarak verilebilir. Yazının en üstte yer alan resme bir göz atın. Resim yer alan volkan krateri Etiyopya’nın Yabelo’nın 90 km yakından bir yer. Volkan krateri 1.8 km boyutunda. Yerli halk olan Borana’lar yüzyıllardır göle dalış yaparak, gölden tuz çıkarıyorlar. Çıkardıkları tuzları Etiyopya, Somali ve Kenya ülkelerine satarak kazanç elde ediyorlar. 

Kratere giden yol

Köyden göle inmek için kullanılan yok 2,5 km ve kratere ulaşmak 1 saati buluyor. Çalışanlar hiçbir şirkete ve kişiye bağlı olmadan bireysel olarak çalışıyorlar. Hayatını devam etmek için göle sürekli dalış yapıyorlar.

Göle dalış yapan insanlardan biri

Göl suyunun tuzluluk oranı fazla olduğu için dalgıçlar elbise kullanmıyor çünkü tuz elbiseleri aşındıracak kuvvette. Bu yüzden çoğu zaman çıplak bulunuyorlar. 

Tuzun zararlarından korunmak için takılan tıkaçlar

Tuz madencileri, burunlarını ve kulaklarını, plastik poşetlerde sarılmış topraktan yapılan tıkaçlarla korumaya çalışıyorlar. Gözler için bir koruma yok, birçoğu tuzun kurutucu etkisinden dolayı göz hastalıkları yaşamakta. 

Babaları ile birlikte çalışan çocuklar

Yağmurun olmadığı kurak dönemlerinde tuz madenciliğine ara veriliyor. Bol bereketli günler bekleniyor. Göle 200 ‘den fazla insan dalış yapmakla birlikte daha fazla kazanç için çocuklarda bu işe dahil oluyor. Ebeveynler tehlikenin farkındalar fakat hayatta kalmak istiyorlarsa  başka seçenekleri yok. 

Göl tabanına saplanan çubuklar

Sabahın erken saatlerinde ilk dalgıçlar göl tabanına tahta çubuklar sokarak, göl kenarında yer alan tuz tabakalarını kırıyorlar. Daha sonrasında dalış yaparak siyah çamurla birlikte tuzu çıkarıyorlar.

Gölün yarı-kurak döneminden

Tuz madencileri, günde 1 saat olmak koşulu ile 3 kere aynı işlemi gerçekleştiriyor. Her seferinde toplamış olduğu tuzları eşekler yardımı ile köye götürmek durumunda. Gün doğumu ile başlayan çalışma akşam güneş batımına kadar sürebiliyor. Boranalar Müslüman olmalarına rağmen işlerinden dolayı iç çamaşır giymeye eğilimlidirler. 

Gökyüzünden açıkça tuz piramitlerini görebilirsiniz. Kızarmış güneşin altında, tuz krater hiç rüzgar olmamasından dolayı kurur.

Gökyüzünden gölün görüntüsü

Çoğu zaman dalgıçlar çiftler halinde çalışırlar. Bu, kazaları önlemek iyi bir yoldur.Gölde üç çeşit tuz bulunuyor: Hayvanlar için siyah tuz, halk için beyaz tuz ve yüksek fiyata satılabilecek kristaller.

Gölden çıkarılan kristaller

Kabich, 25 yaşında. 9 yıldır dalış yapıyor. Dalıştan kaynaklanan ağrı nedeniyle bir yıl sonra bu işi bırakmak zorunda kalabilir. Kulakları, burnu ve gözlerinde tuz var; kulağı neredeyse sağır. Her eve döndüğünde 38-40 TL  arasında bir kazanç elde ediyor.  Etiyopya için iyi bir maaş fakat büyük acı ve çaba sonrasında.

Kabich

Sadece Borana Halkı volkan kraterinden tuz çıkarımında bulunuyor. Diğer kabileler bunu denemeye çalıştıklarında çatışma ortamı doğuyor. 

Tuz yüklenmiş eşekler

Borana Halkı sanayileşmeye karşı. Kültürlerini koruma konusunda istekliler. Çünkü küçük gelirden kazançlarını sağladıklarını düşünüyorlar. Toplamış oldukları tuzları 25 kiloluk iki torbalar halinde eşeklere yükleyerek köye taşımaktalar. 

Sizler için Eric Lafforgue nun fotoğraflarından coğrafya ile ilgili olanı seçtik. Daha sıradışı haberler için “http://www.ericlafforgue.com/category/stories/” adresini ziyaret edebilirsiniz.

Dünyanın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı


Akvaryumlar, insanları deniz canlılarını gözlemlemek için çok iyi bir olanaktır. Küçük bir balık beslemek ve gözlemek için küçük bir akvaryumdan, sanki okyanusun bir parçasını alınmış gibi devasa akvaryumlar bulunmaktadır. Birazdan Dünya’nın en büyük akvaryumunu tanıyacaksınız. Büyüklüğü tahmin etmek oldukça zor. Akvaryuma geçmede önce belirtmekte fayda var ki, yapay olarak oluşturulan bu devasa akvaryumu idare etmek hiç kolay değil. Çünkü aynı anda farklı ortamlarda yaşayan deniz canlılarını bir arada tutmak çok zor bir durumdur.

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Cmimelong Okyanus Krallığı Asya Kıtası’ında yer alan Çin Halk Cumhuriyeti’nin Zhuhai Eyalati’nde yer almaktadır. Chimelong Okyanus Krallığı 20 20,72 km² alanda, 12.9 milyon galon su hacmine sahiptir. Akvaryum 2014 yılında açılmıştır. Asya’daki en büyük akvaryum olmakla birlikte, aynı zamanda Dünya’nın da en büyük akvaryumudur. Chimelong Okyanus Krallığı, 2015 yılında 7,5 milyon ziyaretçi ile dünyanın en çok ziyaret edilen tema parkı oldu.

Akvaryum, yedi farklı su temalı alan sunmaktadır; her alan okyanusun farklı bölümlerini temsil etmektedir. Bunlar;

  1. Okyanus Caddesi
  2. Yunus Koyu
  3. İnanılmaz Amazon
  4. Okyanus Güzelliği
  5. Kutup Ufku
  6. Hengqin Okyanusu
  7. Ayak Mağarası

Ayrıca akvaryum merkezinde katil balina yetiştirme alanları bulunmaktadır. Akvaryumun büyüleyici yerlerini aşağıda bulunan resimlere göz atarak bakabilirsiniz.

Dünya’nın en büyük 15 parkı aşağıdaki listede yer almaktadır. Bunlardan 15. sırada yer alan TurkuaZoo Türkiye’de olduğunu söyleyelim.

Dünyanın En Büyük Akvaryumları

Sıra Akvaryum Nerede Boyut (milyon galon)
1 Chimelong Okyanus Krallığı Çin 12.9
2 Deniz Yaşamı Parkı Singapur 12.0
3 Oceanografic İspanya 11.0
4 Georgia Akvaryumu ABD 10.0
5 Moskova Okyanusariumu Rusya 6.6
6 Nemo & Arkadaşlarıyla Denizler ABD 5.7
7 Shedd Akvaryumu ABD 5.0
8 uShaka Deniz Dünyası Güney Afrika 4.6
9 Atlantik Denizi Parkı Norveç 4.0
10 Büyükelçi Lagün BAE 2.9
11 Okinawa Churaumi Akvaryumu Japonya 2.64
12 Dubai Akvaryumu BAE 2.64
13 Ulusal Akvaryum ABD 2.2
14 Burger Okyanusu Hollanda 2.1
15 TurkuaZoo Türkiye 1.8

Chimelong Okyanus Krallığı’ndan Görüntüler

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı

Dünya’nın en büyük akvaryumu : Chimelong Okyanus Krallığı