COĞRAFYA BİLİM

"Türkiye'nin En Büyük Akademik Coğrafya Sitesi"

Yazar Arşivi

Yardang

Posted by Vaki'a Aralık 15, 2015


Yardang, kelime kökeni olarak Türkçe diline aittir. İngiliz araştırmacı Sven Anders Hedin tarafından ‘steep bank’ adı ile tanıtılmıştır. Türkçe diline uyarlandığı zaman ‘dik bank’ anlamı ortaya çıkmaktadır. Bu keşif 1903 yılında gerçekleşmiştir.

Yardanglar, kurak ve yarıkurak iklim sahalarında görülen, rüzgarın aşındırması ile topoğrafya da gevşek ve deflasyona dayanıksız malzemenin aşındırılması ve geriye aşındırılan malzemeye göre dayanıklı malzemenin kalması ile oluşmaktadır. Şekilleri bulunmuş olduğu topoğrafya, anakaya ve iklim özelliklerine göre değişmektedir. Nitekim Lut Çölü’nde oluşan yardanglar boyları enlerinden uzun şekil kazanmakta iken, Orta Asya Çin coğrafyasında daha basık şekilde yardanglar oluşmaktadır. Veya Amerika Kıtası’nda daha şekilsiz oluşumlar bulunmaktadır.

Yardang oluşumunun mimarı rüzgardır. Rüzgar içinde bulundurmuş olduğu malzemeler ile gevşek malzemeyi aşındırarak topoğrafyada imzasını bırakır. İçinde taşıdığı kumlar daha çok alt katmanında yer aldığı için aşındırmanın en etkili olduğu yer alt kısımlardır.

Yardanglar, bulunmuş olduğu coğrafya hakkında hem klimatolojik hemde jeolojik bilgiler barındırır. Özellikle rüzgar eseri olmaları, o coğrafyada hakim rüzgar yönünü tespit etmede büyük yardımcı olur. Jeolojik olarak ise 5 metreyi bulunan boyları geçmişte yer alan toprak katmalarını göstererek jeomorfolojik rehberlik ederler.

Güzel bir örnek oluşturması bakımından Peru’nun Ica Vadisi’nde bulunan yardanglara deyinmek gerekir. 100 metreyi bulun boyları ve kilometrelerce enleri ile yardang topoğrafyasının en büyükleri arasındadır.

yadan-6yardang1yardang2 yardang4

Posted in Yer Şekilleri | Etiketler: , , , , , , | Leave a Comment »

Transgresyon ve Regresyon

Posted by Vaki'a Eylül 10, 2015


Transgresyon ve regresyon olayları, kıta oluşumu (epirojenik) esnasında meydana gelen birbirinin tersi olan bir coğrafi terimlerdir. Bu iki kavramı ayrı ayrı açıklayacak olursak:

Transgresyon: Deniz ilerlemesi veya deniz yükselmesi olarak ifade edilebilir. Regresyon kavramını açıklarken de ifade edeceğim asıl nokta kara ve denizler arasındaki dengedir. Deniz ilerlemesi yani transgresyon olayında karalardaki alçalmaya bağlı olarak denizlerin karalar üzerinde ilerlemesidir. Bu oluşumda kara üzerinde meydana gelen kütle artırıcı faaliyetler ve okyanusların seviyesini artıran faaliyetler etken olurlar.

Regresyon: Transgresyonun tersi olarak deniz çekilmesi veya karaların yükselme hareketidir. Bu olayların gerçekleşmesinde karalar üzerinde kütle azaltıcı faaliyetler (buzul erimesi, aşınım, taşınım, erozyon… ) ve okyanusların seviyesini düşüren faaliyetler (buzullaşma, okyanus çukur oluşumu… ) etkilidir.

Her iki faaliyette de dünya üzerinde var olan dengelenme hareketi olduğu söylenebilir. Yani olaydan etkilenen ve faaliyet gösteren okyanus ve denizler olsa da olayın mimarları iç ve dış kuvvetler olduğu anlaşılır. Med-cezir olayında ayın ve güneşi etkisi gibi. Bu oluşumlar tarih boyunca devam etmiştir. Şimdi günümüzde bırakmış olduğu izler sayesinde dünyamızda büyük deniz ilerlemeleri ve çekilmeleri görülmüştür. Üzerininde yaşadığımız Anadolu’da bunların izleri mevcuttur.

trangresyon

Posted in Hidrografya, jeoloji | Etiketler: , , , , , , | Leave a Comment »

Nüfus Coğrafyası Ders Notu

Posted by Vaki'a Aralık 7, 2014


Der notu Ankara Üniversitesi Dil-Tarih ve Coğrafya fakültesi, Coğrafya Bölümü Öğretim görevlisi Prof.Dr. Ertuğrul Murat Özgür Hocamıza aittir. Bu ders notu dışında internette bir çok pdf ortamında ders notu bulunmaktadır.

Ders notumuz her ne kadar not olarak adlandırmış olsak da bir kitap kadar uzun diyebiliriz. İçeriğine göz attığımız da beş bölümden oluşmaktadır.

  1. Giriş
  2. Dünya Nüfusunun Büyümesi ve Değişimi
  3. Nüfus Değişiminin Bileşenleri
  4. Nüfus Dağılışı ve Yoğunluğu
  5. Nüfusun Nitelikleri

İndirmek için tıklayınız.

cografyabilim1 cografyabilim2 cografyabilim3

Posted in Dökümanlar, Nüfus Coğrafyası | Etiketler: , , , | Leave a Comment »

Bunları biliyor muydunuz?

Posted by Vaki'a Aralık 4, 2014


  • Kuyruklu yıldızların kuyrukların oluşum nedeni yüzeylerinden buharlaşan maddelerdir. Bu kuyrukların uzunluğu 140 milyon km daha uzun olabilmektedir. Bu değerde Güneş ile Dünya arasındaki mesafeye denk gelmektedir.
  • Jüpiter’in 16 uydusunda biri olan Ganvemede, Plüto ve Merkür gezegenlerinden daha büyüktür.
  • Güneş sisteminde yer alan Mars ve Venüs gezegenlerinin uyduları bulunmamaktadır.
  • Dünyaya yaklaşan meteorlar Dünya’nın çekiminden dolayı düşmektedir.
  • Atmosferi olmayan ayda, öğle vakti sıcaklık 130 santigrant dereceyken, gece vakti sıcaklık -200 dereceye düşer.
  • Dünya üzerinde hayali olarak varsayılan meridyenlerin başlangıç yeri İngiltere’nin Greenwich semtinde bulunan rasathane kabul edilir.
  • Dünya Güneş üzerinde dönüşünü 365 saat, 48 dakika ve 45.51 saniyede tamamlar.
  • Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu vakit kış dönemi, en uzak olduğu dönem ise yaz dönemine denk gelmektedir. En uzak olduğu döneme Alhelion(afelyon), en yakın olduğu döneme Perihelion (perihelyon) denir.

Posted in Matematik Coğrafya | Etiketler: , , , , | Leave a Comment »

Türkiye Uranyum Toryum Yatakları

Posted by Vaki'a Aralık 2, 2014


Günümüzde maden kaynakları arasında uranyum ve toryumun önemli yeri bulunmaktadır. Özellikle savunma ve askeri alanlarda kullanılıyor olması bu madenlerin önemini başka boyutlara çekmektedir. Türkiye’de bulunan uranyum ve toryum yatakları aşağıda verilmiştir. Kaynakların yerlerini daha kalıcı olarak öğrenme için aşağıda bulunan haritaya bakabilirsiniz.

Türkiye Uranyum Yatakları;

  1. Yozgat/Sorgun
  2. Uşak/Fakılı Köyü
  3. Manisa/Köprübaşı
  4. Aydın/Çavdar-Demirtepe

Türkiye Toryum Yatakları;

  1. Eskişehir/Beylikahır
COGRAFYABİLİM

Türkiye Uranyum ve Toryum Yatakları

 

Posted in Ekonomik Coğrafya, Enerji Kaynakları | Etiketler: , | Leave a Comment »