Coğrafya Bilim

"Türkiye'nin En Büyük Akademik Coğrafya Sitesi"

Şahit Kaya ve Mantar Kaya

Posted by Geography Teacher, Özcan Kasım 15, 2017


Şahit kaya ve mantar kaya arasındaki fark hep sorula gelmiştir. Konuya açıklık getirmesi açısından iki kavramında tanımlayarak başlayalım.

Şahit Kaya : Yatay tabakalaşmış yapıların fiziksel ve kimyasal aşınmaya maruz kalarak zayıf zonların rüzgar tarafından uzaklaştırılarak, çevresine göre yüksekte ve tek tepe halinde görünen yer şekilleridir. Şahit kaya denmesinin temel esprisi daha önceki yer şekilleri konusunda kanıtlık ederler. Tabakalı yapılarda bulundukları için, tabakalardan zamansal çıkarımlar ve toprak yapısı, içinde bulundurmuş olduğu fosiller ile coğrafi çıkarımda bulunabilir.

Şahit Tepe (Kaya)

Şahit Tepe (Kaya)

 

 

 

 

 

 

 

 

Mantar Kaya: Şahit kayada olduğu gibi mantar kaya şekilleri de yatay yapılarda oluşmaktadır. Fakat sahip olduğu tabakalar arasında aşınmaya karşı direnç farkı fazla olur, aşağıda bulunan tabakalar daha hızlı aşınır ve aşınmaya maruz kalırsa,  şekli mantara benzer bir hal almaktadır. Bir başka ifade ile şahit kayaların şartları müsaitse daha fazla aşınmaya maruz kalarak mantar kaya şekline dönüşmesidir.

Mantar Kaya

Mantar Kaya

 

 

 

 

 

 

 

 

Kaynak;
1-2015, ÖABT Coğrafya, Prof.Dr.Honoris Causa İbrahim ATALAY
2-Wikipedia.org
3-Bbc.co.uk/education/Geography

Reklamlar

Posted in Jeomorfoloji | Etiketler: , , , , , , , , , | Leave a Comment »

Harita Elemanları

Posted by Geography Teacher, Özcan Kasım 14, 2017


Haritanın harita olması için temel harita elemanları yer alması gerekmektedir. Haritanın elemanları sıralayacak olursak;
1- Harita Başlığı: Genel olarak harita çerçevesinin üst orta kısmında yer alan, haritanın neye hizmet ettiğini gösteren yazıdır. Örneğin: “İstanbul İli Ulaşım Haritası”. Bu örnekten çıkarım ile İstanbul’da ulaşım ağının bilgilerine ulaşılabilir denebilir.
2- Çerçeve: Ders kitaplarında yer almasa da haritanın sınırlarını belirleyen çerçeve harita için önemlidir. Haritanın uç koordinat yerleri ve çizilen alanın sınırı çerçeve ile sağlanır.
3-Lejand – Açıklama : Haritanın okuma kılavuzu denebilir. Harita üzerinde yer alan işaret ve sembollerin ne anlam taşıdığını gösteren göstergelerdir. Tablo halinde oluşturulur. Örneğin şehir merkezleri için kırmızı nokta ile gösterilmektedir.
4-Yön Oku: Çizilmiş olan haritanın yönünü belirlemek için konulan işarettir. Tek ok şeklinde kuzeyi gösterebilirken, aynı anda yıldız yön kılavuzu kullanılarak da bir çok gün gösterilebilir. (Doğu,batı,kuzey,güney gibi.) Koordinat sistemi verilmişse yön işareti verilmeye bilir. Koordinat sistemi yönü tayin etmede yeterli olacaktır.
5- Coğrafi Koordinat: Haritanın koordinat sistemindeki yer tayini için doğu-batı, kuzey-güney koordinat değerleri belirlenmiş olur. Koordinat sistemi derece ve dakika değerleri ile verilir. Örneğin; Türkiye’nin en güney ucu Türkiye Haritasında 36′ Kuzey olarak gösterilir.
6-Ölçek : Haritanın küçültme oranını ifade eder. Yani elimizdeki harita gerçek alandan ne kadar küçültülerek kağıda aktarıldığı bilgisini verir. Ölçek, kağıt üzerindeki yerin gerçek alan ve uzunluğu bulmada önemlidir. Haritalarda iki ölçek türü kullanılmaktadır. Bunlar; Kesir ve Çizgi ölçeklerdir.

Posted in Kartografya | Etiketler: , , , , , , | Leave a Comment »

Coğrafya Bölümü Okunur mu?

Posted by Geography Teacher, Özcan Mayıs 17, 2017



Sevgili öğrenciler, bu yazımızda coğrafya dersi dışında Türkiye’de coğrafya bölümünün artı ve eksilerinden bahsedeceğiz. Bunu yaparkende olaya bir hayal,istek ve ideallerden ikinci olarakta Türkiye’de ki gerçeklerinden bahsedeceğiz.
Her şeyden önce bilmelisiniz ki başkalarının tecrübelerini deneyerek tecrübe etmeyiniz. Benim ve çevremdeki öğretmen arkadaşlarımın şuan ki tecrübelerinden yararlanmanızı tavsiye ederim.Bu bölümü okumuşlar ve değerlendirme yapabilecek konuma ulaşmışlardır.
Coğrafya bölümü Türkiye’de her ne kadar sözel bir bölüm olarak görülse de batı ülkelerinden pozitif bir bilim dalı olarak fen bölümlerinde yer almaktadır. Coğrafya içinde hesaplamada, çizimde, ölçümde, deneyde vs. bulabilirsiniz. Coğrafya genel itibari ile fen bilimleri dersleri ile iç içedir. Biyoloji, kimya, matematik ve fizik derslerinden yararlanır. Örnekler ile açıklarsak bir ekosistem ile biyoloji, çevre kirliliği ve atık konusunu anlamak için kimyayı, yerçekimi ve evren hareketleri için fiziği kullanır. Konuyu buradan nereye getirmek istiyorum. Şuraya tabi ki; Sözel bölümü okuduğun için bu bölümü seçmemelisin. Görsel ve doğacı bir zekaya sahipsen coğrafyayı gerçekten seviyorsan işte o zaman bu bölüm senin için. Bu bölümde okumalısın. Fakat Seni uyarıyorum sevgili öğrencim. Bu kısım halen giriş kısmında bahsettiğim arzu istek ve idealler kısmına girmektedir.
Günümüzde ülkemizde coğrafya bölümü değerini kaybetmiş olsa da tarihin keşifler zamanında en değerli bölüm olduğu kesindi. Dünya tam keşfedilmeden önceki zamanlardan bahsediyorum. Düşünün ki bulunan kıtalar o kıtayı bulan kaşiflerin adlarını alıyor. Günümüzde fizik, kimya dallarında bulunan bilimsel şeylerin bulanın adı verildiği gibi. Teknoloji ile birlikte dünyanın heryeri görünür ve bilinir olmuş. Ne yani coğrafyacı artık değerli değil mi?

Nasip olursa yazının devamını yazacağım…

Posted in Coğrafya | Etiketler: , , , , | Leave a Comment »

LYS Coğrafya Açık Uçlu Soru Örnekleri

Posted by Geography Teacher, Özcan Ocak 6, 2017


Sürekli değişen sınav sistemine bir yenisi daha eklendi. ÖSYM yeni eklenmiş olduğu soru tipinde adaylardan  sorunun cevapını, kodlama ile açık uçlu soru olarak sormayı düşünüyor. LYS Coğrafya kısmındandan 1 soru bu şekilde sorulacak. Peki nasıl sorular gelecek, soru tipleri nasıl sorulacak soruları adayları düşündürmektedir.

-Bilinen bir kısmı, soruların kısa cevap olarak kodlara işaretlenecek olmasıdır.

-Cevap kağıtlarının optik okuyucular tarafından okunacağını unutmayınız. Kodlamalarınızı doğru şekilde işaretlediğinizden emin olunuz. Sınavdan önce pratik yapınız. Artık sadece isminizi kodlamayacaksınız.

– Pratik yapma açısından ÖSYM’nin 2013 yılında açık uçlu sınavlara örnek olması açısından yayınlamış olduğu denemeyi çözebilir veya göz atabilirsiniz. İndirmek için buraya tıklayabilirsiniz.

-Coğrafya dersinden nasıl sorular gelecek derseniz, aşağıya eklemiş olduğumuz ÖSYM’nin soru örneklerinden yola çıkarak; Haritalar üzerinden kanallar, boğazlar, tanımları verilen kavramlar şeklinde devam eden geniş bir alanı kapsamaktadır.

lyscografyalyscografya2 lyscografya1

 

 

 

 

 

Bu başlık altında açık uçlu soru örnekleri paylaşılabilir. Eklemek istediğiniz soru örneklerini yorum kısmına yazınız.

Posted in Coğrafya LYS | Etiketler: , , , , | Leave a Comment »

Gerçek Alan ve İzdüşüm Alan

Posted by Geography Teacher, Özcan Ocak 3, 2017


Sevgili öğrenciler, yanlış hatırlamıyorsam 9.sınıfta karşımıza çıkan gerçek alan ve izdüşüm alan bir kaç konuda kafaları karıştırıyor. Aklımıza en çok takılan sorular ile konuya açıklık getirerek, bu konumuzu tekrar etmiş olacağız. Öncelikler gerçek alan ile başlayalım;

Gerçek Alan: Alanda bulunan bütün yerşekillerini dahil ederek hesaplanan alandır. Bir başka ifade ile belirlenmiş olan alanda bulunan dağların yüzeyi, ovaların yüzeyleri, tepelerin yüzeyleri vb. yerşekillerinin yüzeyleride kabul edilerek hesaplanan alandır.

İzdüşüm Alan: Kabul edilmiş olan alanda, hiçbir yerşekili (dağ, ova, tepe, vb) kabul edilmelden, bütün alanın deniz seviyesinde ( 0 metrede)  olduğunu kabul ederek hesaplanan alandır.

Bu iki kavramı öğrendikten sonra Türkiyemizi örnek alarak konuyu pekiştirelim. Türkiye’nin gerçek alanı:814,578 km2 iken izdüşüm alanı 780,576 km2’dir. Bu iki bilgi Türkiye’nin gerçek alanı ile izdüşüm alanı arasında 34,002 km2’lik bir farkın olduğunu göstermektedir. Buradan çıkarılması gereken sonuç; Türkiye yerşekilleri baz alınarak hesaplanmış olan alan, izdüşüm alanına göre fazla çıkmaktadır. Bu fark göstermektedir ki Türkiye topraklarının yarıdan fazlasının eğim değerleri %15’in üzerindedir. Bölge olarakta bu farkın açılmasında Doğu Anadolu Bölgesi başta gelmektedir. İzdüşüm alan ile farkın en az olduğu bölgemiz ise Marmara Bölgesi’dir.

gercekalanturkiye

Türkiye’nin Gerçek Alanı

izdusum-alani

Türkiye’nin İzdüşüm Alanı

 

 

 

 

 

 

 

 

Ülkemizden Dünya’ya doğru açılırsak, izdüşüm alan ile gerçek alan arasıdan en büyük farkların yükselti ve engebe alanlarının fazla olduğu bölgelerde rastlanmaktadır. Bu ülkelere örnek olarak Nebal, Afganistan, Şili, Bolivya…vb verilebilir. En az farka sahip ülkelere ise; Hollanda, İngiltere, Almanya, Danimarka…vb örnek verebiliriz.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru 1) Ekvatordan kutuplara gidildiginde izdüşüm alan ile gerçek alan durumu?

  • Bu soruda bilmeniz gereken husus izdüşüm alan ile gerçek alanın meridyen ve enlem gibi konularında değerlendirilemeyeceğidir. Yani soru meridyenler arasında gibi bir ifade vermeyip genel bir ifade ile “ekvatorlardan kutuplara doğru” bir ifade vermiş ise değerlendirme yapılmaz. Çünkü izdüşümde her yer deniz seviyesinde kabul edildiği için değişen bir şey söz konusu değildir. Gerçek alan ise yükselti ve engebenin durumuna göre değişmektedir. Sabit bir azalma ve artma söz konusu değildir. Fakat yukarıda da belirttiğim gibi “şu meridyenler arasında” izdüşüm sorarsa, ekvatordan kutuplara doğru izdüşüm alan azalır.

Sormak istediğiniz sorularınızı yorum kısmına yazabilirsiniz.

 

Posted in Fiziki Coğrafya, Harita Bilgisi, Haritalar, Jeomorfoloji, Kartografya | Etiketler: , , , , , | 2 Comments »